Partner im RedaktionsNetzwerk Deutschland
Página inicialPodcastsHistória
ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក

Podcast ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក
Podcast ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក

juntar

Episódios Disponíveis

5 de 23
  • រកឃើញភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យពីរ​ដែលមាន​ធាតុផ្សំជាទឹកស្ទើរសុទ្ធសាធ
    កាលពីពេលកន្លងមក យើងធ្លាប់​ស្គាល់តែភពពីរប្រភេទ​តែប៉ុណ្ណោះ គឺភពសិលា និង​ភពឧស្ម័ន។ កាល​ពីពេលថ្មីៗនេះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​បាន​រកឃើញ​ភពប្រភេទថ្មីមួយទៀត ស្ថិត​នៅ​ក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ គឺភពទឹក (ភពដែលមានធាតុផ្សំ​ភាគច្រើន​លើសលុបជាទឹក)។ ភព​ប្រភេទថ្មីនេះ ត្រូវ​បាន​គេ​រកឃើញ​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធផ្កាយ ឈ្មោះ Kepler-138។ ភពទឹកដ៏ចម្លែក​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ ២១៨​ឆ្នាំ​ពន្លឺ​ពីភពផែនដី ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធផ្កាយ ឈ្មោះ Kepler-138 ​ហើយ​ភព​ នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធផ្កាយ​នេះ ត្រូវ​បាន​រកឃើញ​ជាលើកដំបូង ដោយ​តេឡេស្កុបអវកាស​កេព្ល័រ (Kepler Space Telescope) កាល​ពី​ឆ្នាំ២០១៤​កន្លងទៅ។ មានទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​បណ្តុំផ្កាយ​ឈ្មោះ Lyra ផ្កាយ Kepler-138 គឺ​ជា​ប្រភេទ “កូនផ្កាយក្រហម” ឬ​​ជាភាសា​អង់គ្លេស​ថា « Red Dwarf » ឬ « M-Dwarf »។ ជាប្រភេទផ្កាយ​ដែល​មាន​ម៉ាស់​ស្រាល ពោលគឺ មាន​ម៉ាស់​ត្រឹមតែ​​ប្រមាណ​ជា​ពាក់កណ្តាល​ប៉ុណ្ណោះ​នៃ​ម៉ាស់​របស់​ព្រះអាទិត្យ ចំណែក​សីតុណ្ហភាព​នៅលើ​ផ្ទៃ​ខាងលើ​របស់​ផ្កាយវិញ​ក៏​មាន​ទាប​ជាង​ព្រះអាទិត្យ​យ៉ាងឆ្ងាយ​ផងដែរ គឺ​ត្រឹមប្រមាណ​ជិត ៤ពាន់​អង្សារ​ប៉ុណ្ណោះ ធៀបនឹង​ព្រះអាទិត្យ ដែល​មាន​រហូតដល់​ទៅ​ជិត ៦ពាន់​អង្សារ។ កាលពីឆ្នាំ២០១៤ តាមរយៈតេឡេស្កុបអវកាស​គេព្ល័រ គេ​បានរកឃើញ​ថា នៅ​ជុំវិញ​ផ្កាយ Kepler-138 មាន​ភព​ចំនួន​ ៣។ ទីមួយ គឺ​ភពដែល​ស្ថិត​នៅ​ប៉ែក​ខាង​ក្នុង​គេ​បង្អស់​ ឈ្មោះថា Kepler-138b ជាប្រភេទ​ភពសិលា​ដូចជាភពផែនដី​យើងនេះ​ដែរ ក៏ប៉ុន្តែ មាន​ម៉ាស់​ត្រឹម​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​ម៉ាស់​របស់ភពអង្គារ។ ចំណែក​ភពទីពីរ និងទីបី គឺ Kepler-138c និង Kepler-138d ដែល​ជា​ប្រភេទភព​ដ៏ចម្លែក​ខុសគេ ខុសពីអ្វីដែល​គេ​ធ្លាប់​ឃើញ​មាន​កាល​ពីពេល​កន្លងមក ដោយ​តាមរយៈ​ការ​សិក្សាលម្អិត​​ទៅលើ​ទិន្នន័យ​ប្រមូលបាន​ដោយ​តេឡេស្កុបអវកាស​ហឺបល (Hubble) និង​តេឡេស្កុបអវកាសស្ពីតស័រ (Spitzer) អ្នក​វិទ្យាសាស្រ្ត​បាន​រកឃើញ​ថា ភពទាំងពីរនេះ គឺ​ជា​ប្រភេទភព​ដែលផ្សំឡើងដោយទឹក​។ នៅលើ​ភព Kepler-138c និង Kepler-138d ថ្វីដ្បិត​តែ​ស្នូល​ខាង​ក្នុង​គឺ​ជា​សិលា ក៏ប៉ុន្តែ ផ្ទៃខាងលើ​ត្រូវ​ហ៊ុំព័ទ្ធ​ទៅដោយ​ទឹក ដែល​មាន​ជម្រៅ​គិតជា​មធ្យម​រហូតដល់​ទៅ ២ពាន់​គីឡូម៉ែត្រ ពោលគឺ ជ្រៅជាង​ទឹកសមុទ្រ​នៅលើ​ភពផែនដីយើងនេះ​រហូតដល់​ទៅ​៥០០ដងឯណោះ។ ហើយ​គិតជាសរុប បរិមាណ​ទឹកសរុប​នៅលើ​ភពនីមួយៗ គឺ​មាន​យ៉ាងតិច​រហូតដល់​ទៅ ៥០% ឯណោះ នៃ​ទំហំសរុប​របស់​ភព។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត​មិន​រំពឹង​ថា Kepler-138c និង Kepler-138d នេះ​មាន​ទឹកសមុទ្រ​នៅ​ផ្ទៃផ្នែក​ខាង​លើ ​ដូច​នៅលើ​ភពផែនដី​របស់​យើង​នោះទេ។ ដោយសារ​តែ​ភពទាំងពីរនេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្រៅ​តំបន់​អំណោយ​ផលដល់​ជីវិត (Habitable Zone) គឺ​​នៅ​កៀក​ខ្លាំងពេក​ទៅនឹង​ផ្កាយ ដូច្នេះ វា​ត្រូវ​មាន​សីតុណ្ហភាព​ខ្ពស់​ដល់​កម្រិតមួយ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យទឹក​ត្រូវ​ហួត ក្លាយ​ទៅ​ជា​ចំហាយទឹក​យ៉ាងក្រាសឃ្មឹក​នៅ​ស្រទាប់​ខាងលើ ហើយទាល់​តែ​ចុះ​ជ្រៅ​ទៅ​ស្រទាប់ខាងក្នុង ទៅដល់​កន្លែង​ដែល​មាន​សម្ពាធ​ខ្ពស់ ទើប​អាច​មាន​ទឹក​នៅ​ក្នុង​សភាព​រាវ​បាន។ ក្រៅពី​ការរកឃើញ​ថា ភព Kepler-138c និង Kepler-138d ជាភព​ដែលផ្សំឡើង​ដោយ​ទឹក ទិន្នន័យ​ពី​តេឡេស្កុបហឺបល និង​ស្ពីតស័រ​ក៏​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ផងដែរ​ថា នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធផ្កាយ Kepler-138 នេះ មាន​ភពទីបួន​មួយទៀត ដែល​គេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា Kepler-138e។ Kepler-138e ដែលមាន​ម៉ាស់​ត្រឹមប្រមាណ​ជា​ពាក់កណ្តាល​ផែនដី មាន​គន្លង​ស្ថិត​នៅ​ខាងក្រៅគេបង្អស់ ដោយ​ត្រូវ​ធ្វើ​ដំណើរ​មួយជុំ​ផ្កាយ​ក្នុងរយៈពេល ៣៨ថ្ងៃ ពោលគឺ យូរជាងគេ​បើធៀបនឹង​ភព៣ផ្សេងទៀត គឺ Kepler-138d ធ្វើ​ដំណើរមួយជុំផ្កាយ​ក្នុងរយៈពេល ២៣ថ្ងៃ, Kepler-138c ១៤ថ្ងៃ ហើយ​ Kepler-138b អាច​ធ្វើ​ដំណើរ​បាន​មួយជុំផ្កាយ ដោយ​ចំណាយពេល​ត្រឹមតែ​១០ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ។ គិតមកត្រឹមពេលនេះ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត​បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា ភព Kepler-138e នេះ ​មានគន្លង​ស្ថិត​​​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អំណោយផល​ដល់​ជីវិត ឬ Habitable Zone ក៏ប៉ុន្តែ ដោយសារ​តែ​ការ​សិក្សា​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់កាល​បឋម​នៅឡើយ ដូច្នេះ គេ​នៅមិនទាន់​អាច​កំណត់​បាន​ច្បាស់លាស់នៅឡើយ​ទេ​ថា តើ​ Kepler-138e មាន​ស្រទាប់​បរិយាកាស ឬ​ក៏​មាន​ទឹក​នៅលើ​ផ្ទៃដី​ដែរ​ឬ​ក៏​យ៉ាងណា៕
    1/23/2023
    8:35
  • រកឃើញ​ភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ​ស្រដៀងភពផែនដីទីពីរ​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធផ្កាយតែមួយ
    កាលពីថ្ងៃទី​១០មករា​២០២៣ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត​របស់​ទីភ្នាក់ងារ​ណាសា​បាន​ប្រកាស​ឲ្យដឹង​ថា គេ​បានរកឃើញ​ភព​ស្រដៀងនឹង​ភពផែនដី​មួយទៀត ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អំណោយផល​ដល់​ជីវិត​ (Habitable Zone) នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធផ្កាយ​តែមួយ ដែល​គេ​ធ្លាប់​បាន​រកឃើញ​ភពស្រដៀងផែនដី​មួយ​រួចហើយ កាល​ពី​ពេលកន្លងទៅ គឺ​ប្រព័ន្ធផ្កាយ ដែល​គេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា TOI 700 ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ជា ១០០ឆ្នាំពន្លឺ​ពីផែនដី។ កាលពីឆ្នាំ២០២០​កន្លងទៅ ការសង្កេត​ដោយ​ប្រើ​តេឡេស្កុប​អវកាស​របស់​ណាសា គឺ​តេឡេស្កុប TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) គេ​បានរកឃើញ​ភព​ចំនួន ៣ នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធផ្កាយ TOI 700 គឺ​ភព TOI 700b, c និង d ។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្រោ​យមកទៀត នៅក្នុងការ​សង្កេត​បន្ថែម​ជាលើកទីពីរ ដោយ​តេឡេស្កុប TESS ដដែល​នេះ គេ​បានរកឃើញ​ភព​មួយបន្ថែម​ទៀត គឺ TOI 700e។ ​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ភព​ទាំង៣ ដែល​គេ​បានរកឃើញ កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០២០, TOI 700b ​មាន​គន្លងនៅ​ខាង​ក្នុងគេ​បង្អស់ គឺ​ជាប្រភេទ​ភពសិលា មាន​ម៉ាស់​ស្រាលជាង​​ភពផែនដី​បន្តិច ហើយ​ធ្វើ​ដំណើរ​មួយ​ជុំផ្កាយ​ដោយប្រើ​រយៈពេល​ ១០ថ្ងៃ។ ក្នុង​គន្លងបន្ទាប់មកទៀត គឺ TOI 700c ជា​ប្រភេទភព​ឧស្ម័ន​​ស្រដៀងនឹង​ភពណិបទូន មាន​ម៉ាស់​ធ្ងន់ជាងផែនដី​ប្រហែល​ជា ២ដងកន្លះ ហើយ​ធ្វើ​ដំណើរ​មួយជុំផ្កាយ​ដោយ​ប្រើ​រយៈពេល ១៦ថ្ងៃ។ ចំណែក​នៅ​ប៉ែក​ខាង​ក្រៅគេបង្អស់ គឺភព​ TOI 700d ដែល​ធ្វើ​ដំណើរមួយជុំផ្កាយ ដោយ​ប្រើ​រយៈពេល ៣៧ថ្ងៃ គឺ​ជាភព​ដែល​គេ​ចាប់អារម្មណ៍​ខ្លាំងជាងគេ ដោយសារ​តែ​វាជា​ប្រភេទ​ភព​សិលា មាន​ម៉ាស់​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​​​ភពផែន ហើយ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែល​មាន​អំណោយផល​ដល់​ជីវិត ពោលគឺ ជា​តំបន់​ដែល​មាន​សីតុណ្ហភាព​មិន​ក្តៅពេក ហើយ​ក៏​មិន​ត្រជាក់ពេក គឺ​សីតុណ្ហភាព​ល្មម​អាច​ឲ្យ​ទឹក​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សភាព​រាវ​​នៅលើ​ផ្ទៃដី​បាន ដែល​ជា​លក្ខខណ្ឌ​ចាំបាច់​បំផុតមួយ សម្រាប់​ការ​រីកលូតលាស់​នៃ​ជីវិត។ ភពទីបួន ដែល​គេ​ទើបនឹង​រកឃើញ កាល​ពី​ខែមករា​ឆ្នាំ២០២៣​នេះ គឺ TOI 700e ជាប្រភេទ​ភព​សិលា មាន​ម៉ាស់​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​ភពផែនដី គឺ​ប្រហែល ៩៥% នៃ​ម៉ាស់​ផែនដី ហើយ​ធ្វើ​ដំណើរ​មួយជុំផ្កាយ ដោយ​ប្រើ​ពេល ២៨ថ្ងៃ ដែល​មានន័យថា វា​មាន​គន្លង​ស្ថិត​នៅ​ចន្លោះ​ភព c និង d ពោលគឺ ​ខាង​ក្រៅ TOI 700c ក៏ប៉ុន្តែ ខាង​ក្នុង TOI 700d។ គួរបញ្ជាក់ថា គិតរហូតមកទល់នឹង​ពេលនេះ ភព​ក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែល​អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត​បាន​រកឃើញ ភាគច្រើន​លើសលុប គឺ​ជា​ភពឧស្ម័ន ស្រដៀង​ទៅនឹង​ភពទាំង ៤ នៅ​ប៉ែក​ខាង​ក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង ដោយសារ​តែ​ភព​ប្រភេទ​នេះ​មាន​ទំហំ​ធំសម្បើមៗ ​ងាយ​នឹង​ឲ្យ​តេឡេស្កុប​អាច​ឆ្លុះមើលឃើញ។ ចំណែក​ភព​សិលា​តូចៗ ទំហំ​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​ផែនដីវិញ ពិបាក​នឹង​ឆ្លុះមើលឃើញ។ ដូច្នេះហើយ​បាន​ជា​គិតមកទល់នឹង​ពេលនេះ នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យដែល​គេ​បានរកឃើញ មាន​តិចតួចណាស់​ដែល​ជា​ប្រភេទ​ភពសិលា​ស្រដៀងនឹង​ផែនដី ហើយមាន​​រឹតតែ​តិចតួចទៅទៀត ភពស្រដៀងផែនដី ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អំណោយផលដល់ជីវិត។ ភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ក្នុង​តំបន់​អំណោយផលដល់​ជីវិត​ទាំងនេះហើយ ដែល​នឹង​ជា​គោលដៅ​ចម្បង សម្រាប់​ការ​សិក្សា​លម្អិត ដោយ​តេឡេស្កុបអវកាស​ទំនើបថ្មី គឺ​តេឡេស្កុបអវកាស​ជេមស៍វេប ដែល​ជាតេឡេស្កុប​មាន​សមត្ថភាព​កំណត់​យ៉ាងលម្អិត ​អំពី​ធាតុផ្សំ​គីមី នៅ​ក្នុង​ស្រទាប់​បរិយាកាស​​លើ​ភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ ធាតុផ្សំ​គីមី ក្នុងស្រទាប់​បរិយាកាស ដែល​អាច​ជា​តម្រុយ​ អំពី​វត្តមាន​នៃ​ជីវិត​ក្រៅភព៕
    1/14/2023
    7:27
  • Orion Nebula៖ ទីចាប់កំណើតផ្កាយ​ដ៏ធំនិងដែល​នៅជិតផែនដីបំផុត
    Orion Nebula ដែលមានទីតាំងស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ផ្កាយ​យាមនង្គ័ល គឺជាណេប៊ុយឡា​ដែល​យើង​អាច​មើល​ឃើញ​ដោយ​ភ្នែក​ទទេ ដោយ​មិន​ត្រូវការ​តេឡេស្កុប។ រូបភាព​ដែល​ថត​បាន​ដោយ​តេឡេស្កុបអវកាស​ហឺបល (Hubble Space Telescope) និង​ជេមស៍វេប (James Webb Space Telescope) បង្ហាញ​ឲ្យឃើញ​ពី​ផ្កាយ​រាប់ពាន់​ដួង ដែល​ទើបនឹង​ចាប់កំណើតឡើង នៅ​ក្នុង​ Orion Nebula ដែល​ជា​បណ្តុំ​ធូលី និង​ឧស្ម័ន មាន​មុខកាត់​ប្រមាណ​ជា ៣០ឆ្នាំពន្លឺ។ ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​ ១៣៥០០ឆ្នាំពន្លឺ ហើយ​មាន​មុខកាត់​រហូតដល់​ទៅ​ប្រមាណ​ជា ៣០ឆ្នាំពន្លឺ Orion Nebula គឺ​ជា​ទី​ចាប់កំណើត​ផ្កាយ​ដ៏​ធំ និង​ដែល​នៅ​ជិតផែនដី​យើង​បំផុត ហើយ​ក៏​ជា​ណេប៊ុយឡា​ដ៏​ភ្លឺមួយផងដែរ ដែល​អាច​ឲ្យ​យើង​អាច​មើល​ឃើញ​​ដោយ​ភ្នែក​ទទេ​បាន​យ៉ាងងាយ ហើយ​​បើ​មើល​តាមរយៈ​តេឡេស្កុប​​ (ទោះជា​ត្រឹម​ជា​តេឡេស្កុប​ធុន​តូច​មួយ) ក៏​​អាច​ឲ្យ​យើង​​មើល​ឃើញ​យ៉ាងច្បាស់ ជា​ពន្លឺភ្លឺដាស​ក្នុងទម្រង់​ជា​ណេប៊ុយឡា។ រូបភាព​ថត​ដោយ​តេឡេស្កុបអវកាស​ហឺបល នៅ​ឆ្នាំ២០០៦ បង្ហាញ​យ៉ាងច្បាស់ និង​យ៉ាងលម្អិត អំពី​ទម្រង់ និងរចនាសម្ព័ន្ធ ព្រមទាំង​សារធាតុ​គីមី ដែល​ជា​ធាតុផ្សំ​ចម្បងៗ​ នៅ​ក្នុង​បណ្តុំ​ធូលី និង​ឧស្ម័ន​របស់ Orion Nebula ដោយ​នៅ​ក្នុង​រូបភាពនេះ ពណ៌​លឿងទំ គឺ​សារធាតុ​អ៊ីដ្រូសែន, ពណ៌​បៃតង គឺ​អុកស៊ីសែន ចំណែក​ពណ៌​ស្វាយ គឺ​ស៊ុលផួរ។ រូបភាពនេះ​ក៏​បាន​បង្ហាញ​ផងដែរ អំពី​វត្តមាន​ផ្កាយ ដែល​មាន​រហូតដល់​ទៅ​ប្រមាណ​ជា ៣ពាន់​ដួង ដែល​បាន​ចាប់កំណើតឡើង នៅ​ក្នុង Orion Nebula ដោយ​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​នោះ ត្រង់​កន្លែង​ដែល​មាន​ពន្លឺ​ភ្លឺ​ខ្លាំង​ជាងគេ នៅ​ចំកណ្តាល Orion Nebula ​ មាន​ផ្កាយ​ដ៏ភ្លឺ​ចំនួន ៤ដួង ដែល​សុទ្ធសឹង​ជា​ផ្កាយ​ ​​ធំៗ ​មាន​ម៉ាស់​ ក្នុង​ចន្លោះ​ពី ១៥ដង ទៅ ៣០ដង នៃ​ម៉ាស់​ព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង ហើយ​សុទ្ធសឹង​ជា​ផ្កាយ​ដែល​ទើប​នឹង​ចាប់កំណើត​ថ្មីៗ មាន​អាយុត្រឹម​ប្រមាណ​ជា ២លាន​ឆ្នាំ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ ជាការប្រៀបធៀប ព្រះអាទិត្យ​ ដែល​ជា​ផ្កាយ​ស្ថិត​នៅ​ចំកណ្តាល​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង​នេះ មាន​អាយុ​រហូតដល់​ទៅ ៤ពាន់៥រយលាន​ឆ្នាំ​ឯណោះ។ បន្ថែម​ពីលើ​រូបភាព​ថតដោយ​តេឡេស្កុប​ហឺបល រូបថត​ដោយ​តេឡេស្កុប​អវកាស​កាន់តែ​ទំនើប​មួយទៀត គឺ​តេឡេស្កុប​​ជេមស៍វេប ​ថត​នៅ​ឆ្នាំ២០២២​ បង្ហាញ​កាន់តែ​ច្បាស់ អំពី​ផ្កាយ​មួយចំនួន​ផ្សេងទៀត ដែល​គេ​មិន​អាច​មើល​ឃើញ នៅ​ក្នុង​រូបភាព​ហឺបល ដោយ​ភាគច្រើន​ គឺ​ជាផ្កាយ ដែល​ទើបនឹង​ចាប់កំណើត​ថ្មីៗ។ សម្រាប់​អ្នក​វិទ្យាសាស្រ្ត ការសង្កេត និង​សិក្សា​លម្អិត​ទៅលើ Orion Nebula នេះ វា​មានសារៈសំខាន់​បំផុត ពីព្រោះ​ថា វា​អាច​ឲ្យ​យើង​យល់បាន​កាន់តែ​ច្បាស់ អំពី​យន្តការ​នៃ​ការ​ចាប់កំណើត​របស់​ផ្កាយ... ការចាប់កំណើត​របស់​ផ្កាយនីមួយៗ​ដាច់ពីគ្នា ក៏ដូចជា​ការ​ចាប់កំណើត​ផ្កាយ​ជា​ក្រុម ឬ​ហៅថា “ក្លាស្ទ័រ” (Cluster) ហើយ​ជាពិសេស អាច​យល់​បាន​កាន់តែ​ច្បាស់ អំពី​អ្វី​ដែល​កើតឡើង ចំពោះ​ព្រះអាទិត្យ និង​ប្រព័ន្ធ​ព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង នៅ​ពេល​ចាប់កំណើតឡើង កាល​ពី ៤ពាន់៥រយលាន​ឆ្នាំមុន៕
    1/6/2023
    6:19
  • Crab Nebula៖ ណេប៊ុយឡាដែលបន្សល់ទុក​ពី​ស៊ូពើណូវ៉ា កត់ត្រាទុក​ដោយ​តារាវិទូចិន​ កាល​ពីឆ្នាំ១០៥៤
    កាលពីឆ្នាំ១០៥៤ តារាវិទូ​ចិន​បាន​សង្កេតឃើញ​ផ្កាយ​ដ៏ចម្លែក​មួយ​ដួង ដែល​គេ​មិន​ធ្លាប់​ឃើញ​ពីមុនសោះ ស្រាប់តែ​លេចមុខឡើង នៅ​ក្នុង​ផ្កាយគោ (Taurus) ហើយ​មាន​ពន្លឺ​ភ្លឺ​ខ្លាំង ដែល​អាច​ឲ្យ​គេ​មើល​ឃើញ​សូម្បីតែ​នៅពេល​ថ្ងៃ​។ បច្ចុប្បន្ន​នេះ អ្នក​វិទ្យាសាស្រ្ត​ស្រាវជ្រាវ​ដឹង​បានថា អ្វីដែល​តារាវិទូ​ចិន​សង្កេតឃើញ និង​កត់ត្រា​ទុក​នៅ​ឆ្នាំ១០៥៤​នោះ គឺ​ជា​បាតុភូត​ស៊ូពើណូវ៉ា ដែល​បច្ចុប្បន្ន​បន្សល់ទុក​នូវ​ណេប៊ុយឡា​ឈ្មោះ "Crab Nebula" ដែល​មាន​មុខកាត់​រហូតដល់​ទៅ ១០ឆ្នាំ​ពន្លឺ។ នៅពេលដែល​ផ្កាយ​មួយ​អស់ជីវិត​ហើយ​ត្រូវ​ផ្ទុះ​ទៅ​ជា​ស៊ូពើណូវ៉ា សារធាតុ​​ដែល​នៅ​ស្រទាប់​ខាង​ក្រៅ​របស់​ផ្កាយ ត្រូវ​សាយភាយ​ចេញ​ទៅ​ក្នុង​ទីអវកាស ហើយ​បង្កើត​បាន​ជា​បណ្តុំ​ធូលី និង​ឧស្ម័ន ដែល​មាន​រាង​ដូចជា​ពពក ហើយដែល​គេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា « Nebula »។  នៅក្នុង​ចំណោម Nebula អស់ទាំងនេះ មាន Nebula មួយ ដែល​គេស្គាល់​ជាទូទៅ​ច្រើន​ជាងគេ គឺ Crab Nebula។ Crab Nebula ដែលមានឈ្មោះ​ផ្លូវការថា « Messier-1 » ឬ​ហៅដោយខ្លីថា « M1 » មានទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ផ្កាយគោ (Taurus) និយាយ​ឲ្យចំ គឺ​ស្ថិត​នៅ​ក្បែរ​ខាងចុងស្នែងមួយ ក្នុង​ចំណោម​ស្នែង​គោទាំងពីរ ហើយ​នៅ​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​ផ្កាយ​ Aldebaran ដែល​ជា​ផ្កាយ​ដ៏​ភ្លឺ ​ពណ៌ក្រហម​ ស្ថិត​នៅ​ចំភ្នែក​គោ។ គិតមកទល់នឹង​ឆ្នាំ២០២២​នេះ រូបភាព​យ៉ាងច្បាស់ និង​យ៉ាង​លម្អិត​បំផុត​របស់ Crab Nebula គឺ​រូបភាពដែល​ថត​ដោយ​តេឡេស្កុប​ហឺបល នៅក្នុងចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ១៩៩៩ ដល់​ឆ្នាំ២០០០ ដោយ​នៅ​ក្នុង​រូបភាព​នេះ គេ​អាច​សង្កេតឃើញ​យ៉ាងច្បាស់​នូវ​សារធាតុ ដែល​បំភាយចេញ​ពី​ផ្កាយ​ក្នុងបាតុភូត​ស៊ូពើណូវ៉ា ដោយ​ពណ៌នីមួយៗ​នៅ​ក្នុង​រូបភាពនេះ កំណត់​អំពី​សារធាតុ​ផ្សេងៗគ្នា ក្នុងនោះ សារធាតុ​ដែល​ប្រមូលផ្តុំគ្នា​ចេញ​រូបរាង​ដូចជា​សសៃ​ប្រទាក់ក្រឡា​គ្នា​ពណ៌​លឿងទំ គឺ​ភាគច្រើន​ជា​អ៊ីដ្រូសែន, ពណ៌បៃតង់ គឺ​ស៊ុលផួរ ចំណែក​ពណ៌ខៀវ និង​ពណ៌ក្រហម​ដែល​នៅ​ជាយខាងក្រៅ គឺ​អុកស៊ីសែន។ នៅ​ក្នុង​រូបភាព​ផ្សេងទៀត តេឡេស្កុប​ហឺបល​ក៏​បាន​ឆ្លុះឃើញ​ផងដែរអំពី​ចលនា​របស់ Pulsar ដែល​ចេញ​ពី​ផ្កាយ​ណឺត្រុង នៅ​ចំកណ្តាល Crab Nebula។ ​ផ្កាយណឺត្រុង ដែល​បន្សល់​ទុក​ពី​ស្នូល​របស់​ផ្កាយ​ដើម ក្រោយ​ផ្ទុះ​ទៅ​ជា​ស៊ូពើណូវ៉ា... ជាផ្កាយ​ដែល​ផ្សំឡើង​ដោយ​ណឺត្រុង​សុទ្ធសាធ ដោយ​មានទំហំ​​តូច​ត្រឹម​​ប្រហែល​នឹង​​​ទីក្រុង​មួយ​តែប៉ុណ្ណោះ ក៏ប៉ុន្តែ មាន​ម៉ាស់​ស្មើ​នឹង​ព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង ហើយ​​មានចលនា​វិល​ជុំវិញខ្លួនឯង​យ៉ាងលឿន រហូតដល់​ទៅ​ប្រមាណ​ជា ៣០ជុំឯណោះ ក្នុង​មួយវិនាទី។ Crab Nebula នេះ គឺ​ជា​អ្វីដែល​បន្សល់ទុក​ពី​បាតុភូតស៊ូពើណូវ៉ា ដែល​យើងសង្កេតឃើញ កាល​ពី​ជិត​១០០០ឆ្នាំមុន ក៏ប៉ុន្តែ តាមការពិត​ទៅការផ្ទុះស៊ូពើណូវ៉ា​នេះ បាន​កើតឡើង​តាំង​ពី ៧៥០០ឆ្នាំមុនមកម៉្លេះ។ ដោយសារ​តែ​ Crab Nebula នេះ ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​រហូត​ដល់​ទៅ​ ៦៥០០ឆ្នាំ​ពន្លឺ​ពី​ភពផែនដី ដូច្នេះ ​ចាប់ពី​ពេល​ផ្ទុះ​ទៅជា​ស៊ូពើណូវ៉ា ពន្លឺ​ស៊ូពើណូវ៉ា​នេះ​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល ៦៥០០ឆ្នាំ ទើប​អាច​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​ផែនដី ហើយ​អាច​ឲ្យ​​តារាវិទូ​ចិន​អាច​​សង្កេតឃើញ​បាន កាល​ពី​ជិត​១០០០​ឆ្នាំមុន៕
    12/17/2022
    7:29
  • តើផែនដីអាចរងផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ​ពេល​ផ្កាយបេតែលជូសផ្ទុះជាស៊ូពើណូវ៉ា?
    បេតែលជូស​មាន​ម៉ាស់​ធំជាង​ព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង ប្រហែល​ពី ១០ដង ទៅ ១៥ដង​ ហើយ​​បើទោះជា​វាទើបនឹង​មាន​អាយុ​ត្រឹម​ប្រមាណ​ជា ១០លាន​ឆ្នាំ ក៏ប៉ុន្តែ បេតែលជូស​​កំពុង​ស្ថិតក្នុង​​​ដំណាក់កាល​ចុងក្រោយ​នៃ​ជីវិត​ ដែល​អាច​នឹង​ត្រូវ​ផ្ទុះ​ទៅ​ជា​ស៊ូពើណូវ៉ា​បាន​គ្រប់ពេល​ទាំងអស់។ ​នៅពេល​ដែល​ផ្កាយ​បេតែលជូស​ត្រូវ​ផ្ទុះ​ទៅ​ជា​ស៊ូពើណូវ៉ា តើ​ភពផែនដី​អាច​នឹង​ត្រូវ​រង​នូវ​ផលប៉ះពាល់​អ្វីខ្លះ? នៅក្នុងចក្រវាល​របស់​យើង​នេះ ក្រៅពី​បន្ទុះប៊ីកប៊ែង​​ និង​បន្ទុះ​កាំរស្មី​ហ្កាម៉ា ដែលគេហៅ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា Gama-ray burst, ស៊ូពើណូវ៉ា គឺ​ជា​ការផ្ទុះ​ដ៏​ខ្លាំងបំផុត​មួយ គឺ​ខ្លាំងជាង​គ្រប់អ្វីៗ​ផ្សេងទៀតទាំងអស់ ដែល​មនុស្ស​យើង​ធ្លាប់​ស្គាល់។ នៅពេល​ដែល​ផ្កាយ​មួយ​ផ្ទុះ​ទៅជា​ស៊ូពើណូវ៉ា វា​បញ្ចេញ​ពន្លឺ​ភ្លឺ​ខ្លាំង​ជាង​កាឡាក់ស៊ី​មួយ​ទាំងមូល​ទៅទៀត ហើយ​កម្លាំងផ្ទុះ​​របស់​វា​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​សារធាតុ​ដែល​នៅ​ស្រទាប់​ខាង​ក្រៅ​របស់​ផ្កាយ ត្រូវ​សាយភាយ​ចេញ​ទៅក្រៅ កាត់តាមលម្ហ​អវកាស ក្នុងល្បឿន​​រហូតដល​់ទៅប្រមាណ​ពី ១ម៉ឺន៥ពាន់ ទៅ ៤ម៉ឺន​គីឡូម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយវិនាទី ពោលគឺ រហូតដល់​ទៅ​ជាង ១០%​ឯណោះ នៃ​ល្បឿន​របស់​ពន្លឺ។ គិតមកទល់នឹង​សព្វថ្ងៃ​នេះ អ្នក​វិទ្យាសាស្រ្ត​បាន​ប៉ាន់ស្មាន​ថា ស៊ូពើណូវ៉ា​ដែល​កើតឡើង នៅ​ក្នុង​ចម្ងាយ​ត្រឹម​ប្រមាណ​ជា​ ៥០ឆ្នាំ​ពន្លឺ​ពី​យើង វា​អាច​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រទាប់​បរិយាកាស​ជុំវិញ​ភពផែនដី​របស់​យើង​នេះ​ត្រូវ​បាត់បង់​ទាំងស្រុង ហើយ​ជីវិត​របស់​មនុស្សយើង ក៏ដូចជា​គ្រប់​ភារៈរស់​ផ្សេងទៀត នៅលើ​ភពផែនដី​របស់​យើង​នេះ អាចនឹង​ត្រូវ​ស្លាប់​ផុតពូជ​ទាំងអស់។ ការសិក្សា​ខ្លះ​បង្ហាញ​ថា ផលប៉ះពាល់​ដល់​ជីវិត​ ដោយសារ​បាតុភូត​ស៊ូពើណូវ៉ា​ អាច​កើតឡើង​រហូតដល់​ទៅ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ជា ១៥០ឆ្នាំ​ពន្លឺ​ឯណោះ។ ទោះជាយ៉ាងណា ផ្កាយបេតែលជូស​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​រហូតដល់ទៅប្រមាណ​ជា ៦៥០ឆ្នាំ ទៅ ៧០០ឆ្នាំ​ពន្លឺ​ឯណោះ​ពី​ភពផែនដី​របស់​យើង។ ដូច្នេះ នៅពេលដែល​បេតែលជូស​ផ្ទុះ​ទៅ​ជា​ស៊ូពើណូវ៉ា វា​នឹង​មិន​បង្ក​គ្រោះថ្នាក់​ដល់​អាយុជីវិត​លើ​ភពផែនដី​របស់​យើង​នោះទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ គេរំពឹងថា វានឹង​បង្កើត​ជា​ទស្សនីយភាព​ដ៏អស្ចារ្យ​​មួយ នៅលើ​ផ្ទៃមេឃ ពីព្រោះ​ថា នៅពេលដែល​​បេតែលជូស​ផ្ទុះ​ជា​ស៊ូពើណូវ៉ា ​វា​នឹង​ជះពន្លឺ​ដ៏​ខ្លាំង ដែល​​យើង​អាច​មើល​ឃើញ​សូម្បីតែ​នៅ​ពេល​ថ្ងៃ ចំណែក​​នៅ​ពេលយប់​វិញ ពន្លឺ​ស៊ូពើណូវ៉ា​នេះ​នឹង​ត្រូវ​កើនឡើង​​បន្តិចម្តងៗ រហូត​​អាច​នឹង​ត្រូវ​ភ្លឺ​ប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​ព្រះចន្ទ​ពេញវង់​ ដោយ​​វា​នឹង​ភ្លឺ​ក្នុងរយៈពេល​រហូត​ដល់​ទៅ​​រាប់ខែឯណោះ មុន​នឹង​ត្រូវ​ថម​ថយ​ពន្លឺ​ទៅវិញ​បន្តិចម្តងៗ រហូត​ដល់​ពេលមួយ ​បេតែលជូស​នឹង​ត្រូវ​បាត់​ពី​ផ្ទៃមេឃ​របស់​យើង​ជា​រៀងរហូត។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​បាន​ព្យាករ​ថា ការផ្ទុះ​ជា​ស៊ូពើណូវ៉ា​របស់​បេតែលជូស​នេះ​អាចនឹង​កើតឡើង នៅ​ក្នុងរយៈពេល​ប្រមាណ​ជា ១០ម៉ឺន​ឆ្នាំ​ទៀត ឬ​ក៏​វា​អាច​កើតឡើង​នៅថ្ងៃ​ស្អែក ឬ​ក៏​វា​អាច​កើតឡើង​រួចទៅហើយ​ក៏​អាច​ថា​បាន គ្រាន់តែ​យើង​មិនទាន់​អាច​មើ​លឃើញ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ នេះគឺ​​ដោយសារ​តែ​បេតែលជូស​​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​​រហូត​ដល់​ទៅប្រមាណ​ជា​ ៧០០ឆ្នាំ​ពន្លឺ​ពីយើង ហើយ​ចាប់​ពី​ពេល​ផ្ទុះ​ជា​​​ស៊ូពើណូវ៉ា​ ពន្លឺ​ចេញ​ពី​ស៊ូពើណូវ៉ា​នេះ ​ត្រូវ​ការពេល​រហូតដល់​ទៅ​ ៧០០ឆ្នាំ​ឯណោះ ទើប​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​ផែនដី ហើយ​អាច​ឲ្យ​យើង​មើ​លឃើញវា​បាន៕
    12/10/2022
    8:17

Rádios semelhantes

Sobre ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក

Website da estação

Ouve ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក, ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃ E várias outras estações de todo o mundo com a aplicação radio.pt

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក

Descarregue agora gratuitamente e ouve facilmente o rádio e podcasts.

Google Play StoreApp Store

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក: Podcast do grupo

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក: Rádios do grupo