Aquí faltan páxinas

María Soledad (Marisol) Soengas González, nada en Agolada en 1968, é unha das científicas galegas máis recoñecidas de ámbito internacional no campo da oncoloxía. Licenciada en Bioloxía pola Universidade Autónoma de Madrid e doutora polo Centro de Bioloxía Molecular do CSIC, especializouse no estudo do melanoma, un dos cancros de pel máis agresivos. Tras traballar en centros punteiros dos Estados Unidos coma o laboratorio Cold Spring Harbor Laboratory e a Universidade de Michigan, regresou a España para dirixir o Grupo de Melanoma no Centro Nacional de Investigacións Oncolóxicas (CNIO).
Os seus estudos identificaron novos mecanismos moleculares que explican a resistencia deste tumor a terapias convencionais e abriron vías para tratamentos máis eficaces. Soengas é tamén unha firme defensora da visibilidade das mulleres na ciencia e da divulgación científica, participando en iniciativas para fomentar vocacións STEM entre as máis novas. Recentemente tivo que enfrontarse persoalmente a un duro proceso de loita contra a mencionada doenza, algo que aproveitou para seguir axudando desde o relato público da súa experiencia. O seu traballo foi recoñecido con múltiples premios nacionais e internacionais.

María Soledad (Marisol) Soengas González, nada en Agolada en 1968, é unha das científicas galegas máis recoñecidas de ámbito internacional no campo da oncoloxía. Licenciada en Bioloxía pola Universidade Autónoma de Madrid e doutora polo Centro de Bioloxía Molecular do CSIC, especializouse no estudo do melanoma, un dos cancros de pel máis agresivos. Tras traballar en centros punteiros dos Estados Unidos coma o laboratorio Cold Spring Harbor Laboratory e a Universidade de Michigan, regresou a España para dirixir o Grupo de Melanoma no Centro Nacional de Investigacións Oncolóxicas (CNIO).
Os seus estudos identificaron novos mecanismos moleculares que explican a resistencia deste tumor a terapias convencionais e abriron vías para tratamentos máis eficaces. Soengas é tamén unha firme defensora da visibilidade das mulleres na ciencia e da divulgación científica, participando en iniciativas para fomentar vocacións STEM entre as máis novas. Recentemente tivo que enfrontarse persoalmente a un duro proceso de loita contra a mencionada doenza, algo que aproveitou para seguir axudando desde o relato público da súa experiencia. O seu traballo foi recoñecido con múltiples premios nacionais e internacionais.

Na pequena parroquia de Gargamala, no concello de Mondariz, as mulleres son as grandes depositarias da tradición oral e musical. Cantareiras, tocadoras e transmisoras de saberes, fixeron posible que romances, coplas e cantos de traballo sobrevivisen ao paso das xeracións. Reunidas en fiadas, seráns e festas, acompañaban os labores do campo e as celebracións con voces potentes e harmonías aprendidas de memoria. O seu repertorio abrangue desde cancións de berce ata pezas para bailes e procesións. Ademais de manter viva a música, estas mulleres tamén conservan historias, refráns e formas de falar propias da zona, converténdose en auténticas gardiás da identidade local. A súa contribución é hoxe valorada pola etnomusicoloxía que ve nelas un elo esencial para comprender a riqueza do folclore galego.
CRÉDITOS
Os testemuños dePerfeuta de Remeixido, Solmira da Cesteira, Fina de Vedrelos e Manuel do Pintor pertencen ao arquivo Arredor da Tradición, compilado por Xulia Feixoo eGuillerme Ignacio e publicados no libro Mulleres de Gargamala! Cantaresde tradición oral (aCentral Folque, 2017).
 Foron cedidas tamén paraeste capítulo as seguintes músicas da mesma publicación:
Jota. Tocadoras do Barro. Arquivo de Guilherme Ignacio
Primeiro agharrado. Tocadoras do Barro. Arquivo de Guilherme Ignacio 04.03.2012.
Jota. Tocadoras e gaiteiro do Barro. O Barro, Gharghamala, Mondariz, do Arquivo Arredor da Tradición 10.04.2017
 Cantar De Reis Caminaba Una Señora. Lola Rodríguez Busto do Coxo (O Barro, 1943) e Lealdina Amil Valado de Inesa (O Barro, 1951), do arquivo de Guillerme Ignacio 10.04.2017
Cantar De Reis Eran Entre Dos Romeros. Lola Rodríguez Busto do Coxo (O Barro, 1943), do arquivo de Guillerme Ignacio, 04.03.2012.
Tremelico, Dorinda Rodríguez Sánchez de Sinforosa (Mourelle, 1926), do arquivo de Guillerme Ignacio, 08.07.2012
Jota. Tocadores de Mourelle, do Arquivo de Leni Pérez.
Rebeirana Da I-Aña. Dorinda Rodríguez Sánchez de Sinforosa (Mourelle, 1926), do Arquivo de Guilherme Ignacio 08.07.2012
Pasodobre 'Chora Videiriña'. Solmira Fernández Bernárdez da Cesteira (A Rúa, 1942), do Arquivo de Arredor da Tradición, 03.07.2017a.
Cantar de entrada ao serán. Tocadoras do Barral. O Barral, Gharghamala, Mondariz, do Arquivo Arredor da Tradición 27.08.2002
Cantar Das Sachadas, Tocadoras do Barral. O Barral, Gharghamala, Mondariz, do Arquivo Arredor da Tradición 27.08.2002
Jota Da I-Aña. Tocadoras do Barral. O Barral, Gharghamala, Mondariz, do Arquivo Arredor da Tradición 10.04.2017
Primeiro Agharrado Da I-Aña. Tocadoras do Barral, do Arquivo Arredor da Tradición. 18.12.2016.
Tamén se usou a Xota de Solmira Fernández Bernárdez da Cesteira (Id 3567) depositada no APOI poloArquivo Arredor da Tradición e recollida en 2020 en Mondariz
 O resto do repertorio e dos testemuños foron gravados porMarián Fernández nunha sesión de recollida ao grupo de Pandereteiras deGargamala integrado por Lealdina, Ilda, Alegría, Dalmiro, María, Enrique,Rosa e Sandra, o 12 de setembro de2025.

Na pequena parroquia de Gargamala, no concello de Mondariz, as mulleres son as grandes depositarias da tradición oral e musical. Cantareiras, tocadoras e transmisoras de saberes, fixeron posible que romances, coplas e cantos de traballo sobrevivisen ao paso das xeracións. Reunidas en fiadas, seráns e festas, acompañaban os labores do campo e as celebracións con voces potentes e harmonías aprendidas de memoria. O seu repertorio abrangue desde cancións de berce ata pezas para bailes e procesións. Ademais de manter viva a música, estas mulleres tamén conservan historias, refráns e formas de falar propias da zona, converténdose en auténticas gardiás da identidade local. A súa contribución é hoxe valorada pola etnomusicoloxía que ve nelas un elo esencial para comprender a riqueza do folclore galego.
CRÉDITOS
Os testemuños dePerfeuta de Remeixido, Solmira da Cesteira, Fina de Vedrelos e Manuel do Pintor pertencen ao arquivo Arredor da Tradición, compilado por Xulia Feixoo eGuillerme Ignacio e publicados no libro Mulleres de Gargamala! Cantaresde tradición oral (aCentral Folque, 2017).
 Foron cedidas tamén paraeste capítulo as seguintes músicas da mesma publicación:
Jota. Tocadoras do Barro. Arquivo de Guilherme Ignacio
Primeiro agharrado. Tocadoras do Barro. Arquivo de Guilherme Ignacio 04.03.2012.
Jota. Tocadoras e gaiteiro do Barro. O Barro, Gharghamala, Mondariz, do Arquivo Arredor da Tradición 10.04.2017
 Cantar De Reis Caminaba Una Señora. Lola Rodríguez Busto do Coxo (O Barro, 1943) e Lealdina Amil Valado de Inesa (O Barro, 1951), do arquivo de Guillerme Ignacio 10.04.2017
Cantar De Reis Eran Entre Dos Romeros. Lola Rodríguez Busto do Coxo (O Barro, 1943), do arquivo de Guillerme Ignacio, 04.03.2012.
Tremelico, Dorinda Rodríguez Sánchez de Sinforosa (Mourelle, 1926), do arquivo de Guillerme Ignacio, 08.07.2012
Jota. Tocadores de Mourelle, do Arquivo de Leni Pérez.
Rebeirana Da I-Aña. Dorinda Rodríguez Sánchez de Sinforosa (Mourelle, 1926), do Arquivo de Guilherme Ignacio 08.07.2012
Pasodobre 'Chora Videiriña'. Solmira Fernández Bernárdez da Cesteira (A Rúa, 1942), do Arquivo de Arredor da Tradición, 03.07.2017a.
Cantar de entrada ao serán. Tocadoras do Barral. O Barral, Gharghamala, Mondariz, do Arquivo Arredor da Tradición 27.08.2002
Cantar Das Sachadas, Tocadoras do Barral. O Barral, Gharghamala, Mondariz, do Arquivo Arredor da Tradición 27.08.2002
Jota Da I-Aña. Tocadoras do Barral. O Barral, Gharghamala, Mondariz, do Arquivo Arredor da Tradición 10.04.2017
Primeiro Agharrado Da I-Aña. Tocadoras do Barral, do Arquivo Arredor da Tradición. 18.12.2016.
Tamén se usou a Xota de Solmira Fernández Bernárdez da Cesteira (Id 3567) depositada no APOI poloArquivo Arredor da Tradición e recollida en 2020 en Mondariz
 O resto do repertorio e dos testemuños foron gravados porMarián Fernández nunha sesión de recollida ao grupo de Pandereteiras deGargamala integrado por Lealdina, Ilda, Alegría, Dalmiro, María, Enrique,Rosa e Sandra, o 12 de setembro de2025.

A finais da década de 1970 e comezos da de 1980, as Rías Baixas sufriron unha vaga de narcotráfico que afectou gravemente a mocidade galega. A heroína apareceu en moitas casas galegas como un pesadelo invisible e as nais eran sinaladas como culpables de terlles consentido demasiado aos seus fillos, que se convertían en delincuentes e roubábanlles incluso ás súas propias familias. A droga apoderouse deles, levounos e, a algúns, tamén os apagou. Non sabían que lles pasaba. A maioría delas atopou “bolsas que parecían chocolate” nos seus fogares sen teren nin idea do que era. Aprendérono xuntas.